Kenji Miyazawa bez wątpienia był jednym z najciekawszych japońskich pisarzy XX wieku. Urodzony w Hanamaki autor zasłynął głównie z książek pisanych z myślą o dzieciach – zarówno tych młodszych, jak i nieco starszych. Cała oryginalność tego pisarza wynikała z faktu, że pod płaszczykiem bajek czy baśni przemycał zdecydowanie poważniejsze i bardziej skomplikowane treści, niż mogłoby się wydawać. Pełno w nich symboliki oraz rozważań o naturze człowieka, śmierci czy przyjaźni. Nie da się też ukryć, że w jego twórczości znaleźć można elementy fantastyki. I jeśli coś wam mówi nazwisko Miyazawa, to bardzo dobrze, bowiem w 2020 roku to właśnie zbiór jego baśni, zatytułowany Noc na kolei galaktycznej i inne baśnie, zapoczątkował wydawniczą serię wydawnictwa Kirin – Yume. Ten niezbyt obszerny zbiór został naprawdę dobrze przyjęty przez czytelników, a nazwisko autora zapadło im w pamięć.
Tytułowa baśń Noc na kolei… opowiada o podróży chłopca o imieniu Giovanni, który przemierza kosmos, obserwując gwiazdy i nie tylko. Cała podróż zaczyna się w jednym z najważniejszych dni w japońskim kalendarzu, czyli podczas święta Tanabata. Jak to u Miyazawy, tak i tym razem podróż ta jest bardzo symboliczna i zdecydowanie zachęcam was, aby samemu odkryć i przeżyć tę wyprawę fantastycznym pociągiem oraz doświadczyć emocji związanych z poruszającym zakończeniem. A dlaczego w ogóle wspominam o tej baśni? Ano dlatego, że obecnie można ją przeżyć zupełnie na nowo – w formie, której mało kto się chyba spodziewał, a mianowicie w animacji przygotowanej do wyświetlania w… planetarium. Tak, w planetarium, co z jednej strony zaskakuje, a z drugiej doskonale komponuje się z tematyką tej historii. Jako czytelnik, któremu wersja książkowa bardzo się podobała, nie mogłem przepuścić tej okazji i wybrałem się do łódzkiego EC1 na pokaz zatytułowany Niebiańska kolej.
Cały pokaz rozpoczął się od krótkiego wprowadzenia, podczas którego zaprezentowano aktualną sytuację na niebie oraz przybliżono zjawiska astronomiczne widoczne w danym okresie. Ten niezbyt długi wstęp naprawdę robił wrażenie, szczególnie jeśli była to dla widza pierwsza wizyta w planetarium. To łódzkie uchodzi za jedno z najnowocześniejszych, więc i warunki do obserwacji są doprawdy fantastyczne. Był to jednak tylko przedsmak tego, co miało nadejść za chwilę – około 40-minutowej animacji przygotowanej przez KAGAYA Studio. Zanim jednak przejdę do samej animacji, warto podkreślić, że również polska wersja została przygotowana z ogromnym pietyzmem; dość wspomnieć nazwiska odpowiedzialnych za dubbing. Agnieszka Dygant i Michał Żebrowski są bez wątpienia znani każdemu z nas, a ich głosy doskonale współgrały z treścią i atmosferą wydarzenia. Ciepłe i przyjemne barwy głosu obojga aktorów świetnie oddawały niezwykły charakter animacji – i naprawdę cieszy, że EC1 wybrało właśnie ich. Tu należy wspomnieć, że z racji specyficznego „ekranu” napisy nie wchodziły w grę, więc całość jest dubbingowana; na życzenie dostępna jest też wersja angielska (audio).
Odwiedzający powinni mieć świadomość, że Niebiańska kolej to nie anime sensu stricto, lecz specjalna animacja, która z jednej strony doskonale przenosi na ekran baśń Miyazawy, a z drugiej genialnie wykorzystuje możliwości planetarium, sprawiając, że widzowie mają wrażenie uczestniczenia w samym widowisku. Odbiór tak zaprezentowanej animacji jest niezwykle intensywny i działa na wszystkie zmysły – wzrokiem śledzimy pociąg przemierzający Drogę Mleczną, a słuchem chłoniemy niesamowitą ścieżkę dźwiękową skomponowaną przez Reya Kagayę, młodszego brata twórcy całego projektu. Muzyka chwyta za serce i choćby dla niej warto wybrać się w tę niezwykłą podróż. Gwarantuję, że co najmniej część tej kompozycji zostanie z wami na długo.
Niebiańska kolej to jednak animacja, więc i walory wzrokowe mają tu ogromne znaczenie – a te również są niezwykłe. Oczywistym jest, że produkcja, oparta na twórczości Miyazawy, stosuje pewne skróty względem oryginału, natomiast absolutnie oddaje jego ducha i opowiada to, co w baśni najważniejsze. Dodatkowo bardzo zręcznie łączy fantastyczny, baśniowy klimat z astronomią, ukazując kosmos i nocne niebo w sposób oparty na wiedzy naukowej. Z jednej strony mamy więc baśń oraz odniesienia do japońskiej kultury i tradycji, z drugiej – rzetelną wiedzę podaną w niezwykle przystępnej formie, która nie znudzi nawet najmłodszych. Jeśli dodamy do tego efekty wizualne, które robią ogromne wrażenie – zwłaszcza gdy film niejako „przytłacza” widza, wyświetlany na całej powierzchni kopuły – to finalnie otrzymujemy obraz naprawdę zachwycający i robiący kolosalne wrażenie.
Przeżywanie animacji, w której środku praktycznie się znajdujemy, doskonała, nastrojowa muzyka budująca klimat oraz niezwykła podstawa literacka – baśń Miyazawy – sprawiają, że ten czterdziestominutowy pokaz zostaje z widzami na długo. Dla fanów japońskiego autora czy japońskiej kultury to punkt wręcz obowiązkowy. Cieszy także, że tak oryginalne projekty powstają i są dostępne dla polskiego widza niemal na wyciągnięcie ręki. A fakt, że treść poruszająca tak ważne zagadnienia jak przyjaźń, poświęcenie czy śmierć jest opakowana w tak efektowną formę, sprawia, że Niebiańska kolej”to nie tylko niezwykła kosmiczna podróż, ale też cenna lekcja – zarówno dla młodszych, jak i starszych uczestników wydarzenia. Z całego serca polecam.
Na koniec jedna uwaga: projekcja w miejscu takim jak planetarium wiąże się z pewnymi specyficznymi efektami. Jeśli macie problemy z błędnikiem albo nie służy wam VR, możecie w pewnym momencie poczuć delikatny dyskomfort. Jest on jednak na tyle niewielki, że mnie bez problemu udało się obejrzeć całość od początku aż do napisów końcowych.
A oto, jak o tej projekcji pisze organizator:
„Niebiańska kolej” to propozycja szczególnie dla miłośników kultury japońskiej oraz baśniowych wątków. Przepełniony poetyckim klimatem pokaz filmowy porusza między innymi temat poświęcenia się dla innych, a wywodzi się z opowieści wybitnego japońskiego pisarza Kenji Miyazawy (1896-1933) pt. „Noc na galaktycznej kolei”. Autor łączy w niej elementy fantastyki z podejściem naukowym (oczywiście zgodne z wiedzą, jaką dysponowano w czasach jego życia, a więc na początku XX wieku). Historia opowiada o dwóch chłopcach i ich metaforycznej podróży galaktycznym pociągiem po paśmie Drogi Mlecznej. Bohaterowie odwiedzają miejsca i postaci związane z gwiazdozbiorami, jakie możemy podziwiać w tej części nieba. Baśń przedstawia nam jednak nieco inne podejście do gwiazdozbiorów – my zwykle wiążemy kształty na niebie z postaciami z mitologii greckiej. Kultura japońska do znanych nam układów gwiazd przypisuje swoje własne opowieści, a część z nich będziemy mieli okazję poznać w czasie owej kosmicznej podróży.
Japońskie KAGAYA Studio łącząc piękno obrazów z poruszającą muzyką, przybliża widzom dorobek kulturowy Japonii.
Źródło → Planetarium: Pokaz filmowy: Niebiańska kolej
Jarosław Drożdżewski
